Η Σαρακοστή στη Μικρασία.

• Ξάρτυσμα (Καθαρά Δευτέρα): Μετά τις Απόκριες, οι νοικοκυρές καθάριζαν σχολαστικά τα μαγειρικά σκεύη από τα λίπη (ξάρτυσμα) για να ξεκινήσει η νηστεία.
• Η Κυρά-Σαρακοστή: Χρησιμοποιούνταν ως ημερολόγιο για να μετρούν τις 7 εβδομάδες από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι το Πάσχα.
• Κούλουμα και Γαϊτανάκι: Η Καθαρά Δευτέρα γιορταζόταν με εξορμήσεις στην εξοχή (Κούλουμα), λαγάνα, θαλασσινά και χαλβά. Στη Μικρά Ασία, δημοφιλές ήταν το “Γαϊτανάκι”, ένα χορευτικό δρώμενο γύρω από έναν στύλο.
• Πνευματική Προετοιμασία: Η περίοδος χαρακτηριζόταν από αυξημένη προσευχή, μετάνοια και εκκλησιασμό. 

• Ταραμάς, χαλβάς και θαλασσινά (χταπόδι, καλαμάρι, σουπιές).
• Λαδερά φαγητά και όσπρια (“το κρέας των φτωχών”), όπως φακές, φασόλια και ρεβίθια.
• Λαγάνα (άζυμο ψωμί).
• Νηστίσιμα γλυκά με ελαιόλαδο, που διατηρούνταν περισσότερο.

Η Κυρά Σαρακοστή.

Το έθιμο της κυρά-Σαρακοστής είναι από τα παλιότερα έθιμα που σχετίζονται με τη γιορτή του Πάσχα, σήμερα όμως λίγο πολύ ξεχασμένο. Χρησίμευε πάντα ως ημερολόγιο για να μετράμε τις εβδομάδες από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα, καθώς η κυρά-Σαρακοστή έχει 7 πόδια, ένα για κάθε εβδομάδα της περιόδου της Σαρακοστής. Πρόκειται για ένα έθιμο που τείνει στις ημέρες μας να εκλείψει, ενώ παλαιότερα το συναντούσαμε σε όλο τον ελλαδικό χώρο με διάφορες παραλλαγές και χρησιμοποιούνταν ως ημερολόγιο που μετρούσε τις εβδομάδες της Μεγάλης Σαρακοστής.

Η κυρά-Σαρακοστή, στις περισσότερες περιοχές, ήταν μια χάρτινη ζωγραφιά, που απεικόνιζε μια γυναίκα, που έμοιαζε με καλόγρια, με 7 πόδια, σταυρωμένα χέρια γιατί προσεύχεται, ένα σταυρό γιατί πήγαινε στην εκκλησία και χωρίς στόμα γιατί νηστεύει. Στο τέλος κάθε εβδομάδας, αρχής γενομένης από το Σάββατο μετά την Καθαρά Δευτέρα, της έκοβαν ένα πόδι. Το τελευταίο το έκοβαν το Μεγάλο Σάββατο. Αυτό το κομμάτι χαρτί το δίπλωναν καλά και το έκρυβαν σε ένα ξερό σύκο ή καρύδι (περιοχή της Χίου), το οποίο τοποθετούσαν μαζί με άλλα. Όποιος το έβρισκε θεωρούνταν τυχερός και γουρλής. Σε κάποιες περιοχές, το έβδομο πόδι το τοποθετούσαν μες στο ψωμί της Ανάστασης και όποιος το έβρισκε του έφερνε γούρι.

Η Κυρά Σαρακοστή στη Μικρασία.